Kernwaarden als kompas voor een succesvolle bedrijfscultuur

Iedere ondernemer heeft kernwaarden. De meeste alleen niet op papier.

Ze zitten in hoe je beslissingen neemt, wie je aanneemt, wie je laat gaan, welke klanten je wel of niet omarmt. In het begin werkt dat prima; jij bent het bedrijf, en jouw onderbuik is het kompas. Maar zodra je groeit, wordt dat onderbuikgevoel een bottleneck.

Want nieuwe collega's kunnen niet ruiken wat jij ruikt. Ze hebben een meetlat nodig. En dat is precies wat goede kernwaarden zijn: een meetlat die voor iedereen in het bedrijf hetzelfde uitslaat, ook als jij niet in de kamer bent.

Waarom kernwaarden niet zijn wat je denkt

De meeste kernwaarden die ik bij bedrijven tegenkom zijn marketing. "Innovatief, betrokken, mensgericht." Dat soort dingen. Geen ondernemer die er tegen zou zijn, maar precies daarom zeggen ze ook niets.

Echte kernwaarden zijn aanname-criteria, ontslag-criteria en beslissingscriteria. Ze zijn confronterend. Ze sluiten dingen uit. Een kernwaarde die nooit een keer ongemakkelijk voelt is geen kernwaarde, maar een wens.

Bij Glasnost was een van onze kernwaarden bijvoorbeeld dat we altijd vooraan stonden bij wat er in de wereld gebeurde. Klinkt onschuldig. Maar het betekende ook dat we soms afscheid namen van prima collega's die dat tempo niet konden bijbenen. En dat we klanten weigerden die alleen wilden volgen.

Hoe je goede kernwaarden formuleert

Goede kernwaarden zijn niet iets wat je verzint, maar iets wat je ontdekt. Ze zitten al in je bedrijf, je moet ze alleen boven water halen.

Mijn manier: kijk naar de mensen die het langst en het beste presteren. Wat hebben ze gemeen? Niet qua opleiding of achtergrond, maar qua hoe ze werken, hoe ze beslissen, hoe ze met elkaar omgaan. Daar zitten je kernwaarden in.

En kijk vervolgens naar de mensen waar het niet werkte. Welke patronen zie je daar? Wat botste er met de cultuur die je eigenlijk wilde bouwen?

Drie tot vijf kernwaarden is genoeg. Meer onthoudt niemand. En zorg dat ze actief zijn, dus geen abstracte begrippen maar gedrag dat je kunt herkennen op de werkvloer.

Het verschil tussen sturen en behouden

Veel ondernemers denken dat ze de cultuur sturen. In werkelijkheid bouwt de cultuur zichzelf, en sturen jullie alleen het kader.

Wat je wel kunt doen: consequent zijn. Kernwaarden werken alleen als ze in elke beslissing meewegen. Aanname-gesprek? Toets op kernwaarden. Functioneringsgesprek? Toets op kernwaarden. Klantkeuze? Toets op kernwaarden. Strategische beslissing? Toets op kernwaarden.

Doe je dat niet, dan zijn het stickers op de muur. Doe je het wel, dan worden ze het kompas waar je het hele bedrijf op kunt navigeren, ook als jij er niet bent.

En precies dat, een bedrijf dat zonder jou de juiste kant op blijft gaan, is uiteindelijk waar opschalen om draait.