De reis van Glasnost: van klok lezen naar klok bouwen

Toen ik Glasnost startte, was ik vooral bezig met klanten. Mooi werk leveren, deadlines halen, problemen oplossen. Klassieke ondernemerstijd: je bent overal mee bezig, want zonder jou stort het in.

Tot ik Built to Last van Jim Collins las, en daarin het concept tegenkwam dat ik nu in elk groeiprogramma gebruik: Clock Building, Not Time Telling. Het idee is simpel. Je kunt iemand zijn die de tijd kan vertellen (handig, maar afhankelijk van jou). Of je kunt een klok bouwen die de tijd vertelt zonder jou (oneindig veel waardevoller).

Vertaald naar bedrijven: je kunt elke dag de gaten dichtlopen, of je kunt een systeem bouwen dat blijft draaien als jij er niet bent. De meeste ondernemers doen jarenlang het eerste, totdat ze tegen de muur lopen.

Bij Glasnost gebeurde dat besef rond de tien collega's. We leverden goed werk, klanten waren tevreden, maar het bedrijf zou onmiddellijk omvallen als ik er niet was. Dat besef was het startpunt van een transformatie die jaren duurde. Het kwam neer op vier dingen.

Visie

Eerste stap was het formuleren van een duidelijke visie. We stelden ons een toekomst voor waarin Glasnost niet alleen uitblonk in PR, maar marktleider werd in creatieve en strategische communicatie. Die visie maakten we tastbaar door onze BHAG op een poster aan de muur te hangen.

Klinkt cliché. Was het niet. Want elke keer dat een sollicitant binnenkwam of een nieuwe klant op kantoor zat, zagen ze waar wij naartoe gingen. Het werd gespreksonderwerp. Het werd selectiecriterium. En intern werd het de meetlat waarmee we beslisten of een initiatief paste of niet.

Cultuur

Daarna richtten we ons op cultuur. Niet de poster-versie, maar de echte: hoe nemen we beslissingen, hoe gaan we met elkaar om, wat tolereren we niet.

Een belangrijke stap was het delen van winst met onze collega's. Geen bonusregeling met ingewikkelde formules, maar een duidelijke boodschap: als het bedrijf het goed doet, doet iedereen het goed. Dat veranderde het gesprek over geld. Het veranderde het gesprek over verantwoordelijkheid. En het versterkte het gevoel van eigenaarschap, omdat collega's plotseling letterlijk mede-eigenaar werden van het resultaat.

Mensen

Op enig moment liepen we tegen een schaarste op de arbeidsmarkt aan die we niet konden oplossen door beter te recruiten. We besloten om zelf talent op te leiden, via een traineeship voor net afgestudeerden.

Dat kostte tijd. Dat kostte geld. En het was in eerste instantie een rib uit ons lijf, want die trainees leverden in het begin minder op dan ze kostten. Maar het bouwde een pijplijn van mediors die jarenlang met ons mee groeiden. Veel langer dan gemiddeld in de PR-sector. En die mediors werden uiteindelijk de ruggengraat van het bedrijf, juist omdat ze opgegroeid waren in onze cultuur.

Systemen en processen

Tot slot keken we naar onze processen. Met behulp van een lean coach brachten we de belangrijkste werkstromen in kaart, met letterlijk post-its op de muur. Welke stappen zaten er in onze offerte-flow? In onze rapportage-flow? In onze feedback-loops met klanten?

Het was confronterend. We schrokken van het aantal handovers, het aantal mensen dat onnodig betrokken was, en het aantal stappen dat we deden "omdat we het altijd zo deden". Door dat te stroomlijnen, maakten we het werk voor iedereen overzichtelijker, en bouwden we een fundament waarop we konden blijven groeien zonder dat ik elke beslissing zelf hoefde te nemen.

Meer over de achtergrond hiervan lees je in de uitleg over lean manufacturing.

De impact

Klokbouwen heeft mijn kijk op groei fundamenteel veranderd. Niet omdat de klanten het merkten (ook al deden ze dat) maar omdat ik er zelf anders in ging staan.

Ik werkte niet meer in het bedrijf, ik werkte aan het bedrijf. Beslissingen werden door anderen genomen, vaak beter dan ik ze had genomen. Ik kon weken weg zijn zonder dat het werk vastliep. En het allerbelangrijkste: er stond iets dat groter was dan mij, dat jaren langer kon blijven bestaan dan ik er zelf bij betrokken zou zijn.

Dat is wat klokbouwen oplevert. Niet alleen een schaalbaar bedrijf, maar ook de vrijheid om als ondernemer te kiezen wat je volgende stap wordt.